Słownik wniosku o Kindergeld – co oznaczają pojęcia z formularza

Familienkasse ma polskie wersje tylko części formularzy, a tam, gdzie są, tłumaczenie bywa dosłowne. „Stosunek prawny dziecka”, „pracownik najemny”, „niesamodzielna działalność zarobkowa”, „czas przejściowy” – to sformułowania, które niewiele mówią komuś, kto po prostu pracuje w Niemczech na umowę. Pozostałe druki, m.in. dla pełnoletnich dzieci, są wyłącznie po niemiecku.

W tym słowniku przechodzimy przez wszystkie dokumenty, które Familienkasse wysyła polskim rodzinom: wniosek, załączniki, zaświadczenie pracodawcy, KG 45, druki dla pełnoletniego dziecka, praktyki, studiów i dziecka z niepełnosprawnością. Przy każdym pojęciu podajemy niemiecki oryginał, polskie znaczenie i co zaznaczyć.

Jakie są formularze Familienkasse

Oto pełna lista z oznaczeniami, którymi posługuje się Familienkasse. Druki z dopiskiem „PL” mają oficjalną polską wersję; pozostałe są tylko po niemiecku. Wzory po polsku i opis, kiedy który dołączyć, znajdziesz też w artykule jakie dokumenty są potrzebne do wniosku o Kindergeld.

• KG 1 – Antrag auf Kindergeld, wniosek o zasiłek rodzinny (PL).
• KG 1 Anlage Kind – załącznik dziecko, osobno na każde dziecko (PL).
• KG 51 Anlage Ausland – załącznik zagranica, gdy ktoś z rodziny mieszka lub pracuje poza Niemcami (PL).
• KG 54 Arbeitgeberbescheinigung – zaświadczenie pracodawcy (PL).
• KG 5d – oświadczenie o sytuacji pełnoletniego dziecka.
• KG 5a – zaświadczenie ze szkoły (Schulbescheinigung).
• KG 5b – oświadczenie o nauce zawodu.
• KG 7e – oświadczenie o studiach.
• KG 10 – oświadczenie o praktyce i zaświadczenie z miejsca praktyki.
• KG 11a – pełnoletnie dziecko bez miejsca nauki lub pracy.
• KG 9a – pełnoletnie dziecko chore.
• KG 4e – pełnoletnie dziecko z niepełnosprawnością (z drukami KG 4f i KG 4i).
• KG 45 – zgłoszenie zmian (Veränderungsmitteilung); polski wzór: KG 45 po polsku.
• KG 2 – Informator „Zasiłek na dziecko”, broszura Familienkasse (PL).

Warunki otrzymania Kindergeld według broszury Familienkasse

Zanim zaczniesz wypełniać formularze, sprawdź podstawowe warunki. Familienkasse opisuje je w Informatorze „Zasiłek na dziecko” (KG 2). W skrócie:

• Kto może otrzymać Kindergeld. Obywatele Niemiec oraz obywatele UE, EOG i Szwajcarii, którzy mają w Niemczech miejsce zamieszkania lub stałego pobytu. Polacy mieszkający w Polsce i pracujący w Niemczech mają prawo na podstawie unijnej koordynacji świadczeń, przez nieograniczony obowiązek podatkowy na wniosek albo przez ustawę BKGG – opisujemy to w części o załączniku zagranica.
• Numer identyfikacji podatkowej. Według broszury warunkiem jest identyfikacja uprawnionego przez nadany mu numer identyfikacji podatkowej (Steuer-ID).
• Na jakie dzieci. Własne (córki i synowie, także adoptowani), pasierbowie, wnuki oraz dzieci przybrane (w rodzinie zastępczej).
• Do jakiego wieku. Do 18 lat na każde dziecko. Od 18 do 21 lub 25 lat – tylko w określonych sytuacjach (nauka, szukanie pracy, czas przejściowy). Bez limitu wieku – na dziecko z niepełnosprawnością, która powstała przed 25. rokiem życia.
• Jedna osoba na jedno dziecko. Zawsze tylko jedna osoba może otrzymywać Kindergeld na dane dziecko.

Szczegółowo omawiamy je w artykule warunki otrzymania Kindergeld, a kto jest wyłączony – w tekście komu nie przysługuje Kindergeld.

Wniosek KG 1 – dane wnioskodawcy i rodziny

Wnioskodawca, osoba składająca wniosek

antragstellende Person

Osoba, która ubiega się o Kindergeld i do której trafi decyzja. Nie musi to być rodzic pracujący w Niemczech. W pierwszej kolejności Kindergeld przysługuje temu, z kim dziecko mieszka. Dlatego mama mieszkająca z dziećmi w Polsce może być wnioskodawczynią, nawet jeśli w Niemczech pracuje ojciec.

Osoba uprawniona do zasiłku na dziecko

kindergeldberechtigte Person, Berechtigte(r)

Osoba, która ma prawo do Kindergeld i je otrzymuje. Jej imię i nazwisko jest w nagłówku każdego formularza, także tych dotyczących dziecka. Na jedno dziecko Kindergeld otrzymuje tylko jedna osoba.

Numer zasiłku na dziecko (numer Kindergeld)

Kindergeld-Nr.

Numer nadawany przez Familienkasse, np. 123FK456789. Przy pierwszym wniosku zostawiasz pole puste, ale każde kolejne pismo i formularz musi go zawierać. Od cyfry końcowej (Endziffer) zależy dzień wypłaty w miesiącu. Więcej: numer Kindergeld – jak go uzyskać i terminy wypłat Kindergeld.

Numer identyfikacji podatkowej

Steuerliche Identifikationsnummer, Steuer-ID

11-cyfrowy numer nadawany przez Federalny Centralny Urząd Podatkowy (BZSt). Rodzic pracujący w Niemczech ma go na pasku wypłaty. Dziecko mieszkające w Polsce zwykle go nie ma – wtedy pole zostaje puste. Zobacz: jak uzyskać numer identyfikacji podatkowej.

Stan cywilny

Familienstand

Do wyboru: kawaler/panna (ledig), żonaty/mężatka (verheiratet), w rejestrowanym związku partnerskim, rozwiedziony/-a (geschieden), rozwiązane partnerstwo, wdowiec/wdowa (verwitwet) oraz w trwałej separacji (dauernd getrennt lebend). Trwała separacja oznacza, że faktycznie nie mieszkacie razem. Nie trzeba do tego wyroku sądu.

Ustalenie uprawnionego, zgoda drugiego rodzica

Berechtigtenbestimmung

Gdy oboje rodzice mieszkają z dzieckiem, sami wskazują, kto ma pobierać Kindergeld. Drugi rodzic potwierdza to podpisem pod zdaniem „zgadzam się, że zasiłek rodzinny zostanie ustalony na rzecz wnioskodawcy”. Brak tego podpisu to jeden z najczęstszych powodów odesłania wniosku. Co zrobić, gdy drugi rodzic odmawia: brak podpisu drugiego rodzica.

Właściciel konta

Kontoinhaber(in)

Kindergeld może wpływać na konto innej osoby niż wnioskodawca – trzeba to wtedy zaznaczyć. Konto może być polskie. Zmianę zgłaszasz pismem: jak zmienić numer konta do Kindergeld.

Decyzję należy przesłać nie do mnie, lecz…

Der Bescheid soll nicht mir, sondern … zugesandt werden

Pole do wskazania innego adresata korespondencji, np. biura, które prowadzi Twoją sprawę na podstawie pełnomocnictwa.

Inne dzieci, na które pobierasz lub ktoś pobiera zasiłek

Zählkinder

Wpisujesz także dzieci, na które Kindergeld lub podobne świadczenie pobiera ktoś inny, np. były partner. Te dzieci liczą się do kolejności dzieci w rodzinie. Choć od 2023 r. kwota jest jednakowa na każde dziecko, Familienkasse nadal o to pyta.

Załącznik dziecko – stosunek prawny dziecka

Stosunek prawny dziecka (stosunek dziecko-rodzic)

Kindschaftsverhältnis

Pytanie o relację prawną dziecka z wnioskodawcą i jego małżonkiem. W obecnym polskim formularzu ten punkt nazywa się „stosunek dziecko-rodzic”, w starszych tłumaczeniach – „stosunek prawny dziecka”. Opcje to:

• dziecko biologiczne (leibliches Kind),
• adopcyjne (Adoptivkind) – dołącz postanowienie o przysposobieniu,
• pasierb (Stiefkind) – dziecko współmałżonka lub zarejestrowanego partnera, które mieszka w Twoim gospodarstwie domowym; dziecko partnera bez ślubu się nie liczy,
• wnuk (Enkelkind) – gdy mieszka w gospodarstwie domowym dziadków,
• dziecko w rodzinie zastępczej (Pflegekind) – dodatkowo wypełnia się oświadczenie KG 12a.

Relację zaznaczasz osobno „do osoby składającej wniosek” i „do małżonka lub zarejestrowanego partnera”. Przykład: mama składa wniosek na dziecko z pierwszego związku, a jej obecny mąż pracuje w Niemczech. Do siebie zaznacza „dziecko biologiczne”, do męża „pasierb”. Więcej: Kindergeld na dziecko partnerki lub partnera, Kindergeld na babcię lub dziadka.

Gospodarstwo domowe, przyjęcie do gospodarstwa domowego

Haushalt, Haushaltsaufnahme

Według broszury Familienkasse dziecko jest przyjęte do gospodarstwa domowego, jeżeli stale mieszka we wspólnym mieszkaniu rodzinnym i jest tam utrzymywane. Meldunek nie jest warunkiem – liczy się faktyczne mieszkanie. Więcej: Kindergeld a brak wspólnego zameldowania, Kindergeld a opieka naprzemienna.

Dane pełnoletniego dziecka

Angaben für ein volljähriges Kind

Wypełniasz tylko dla dziecka, które skończyło 18 lat. Do tej części Familienkasse zwykle i tak dosyła osobne oświadczenie KG 5d – opisane niżej.

Załącznik zagranica KG 51 – praca i ubezpieczenie

Ta część decyduje, który kraj płaci w pierwszej kolejności i czy dostaniesz pełne Kindergeld. Pytania dotyczą Ciebie i drugiego rodzica, i to w ciągu ostatnich pięciu lat przed złożeniem wniosku.

Czas przybycia

Zeitpunkt der Einreise

Data przyjazdu do Niemiec. Jeśli nigdy tam nie mieszkałeś (np. dojeżdżasz do pracy albo pracujesz w trasie), wpisz datę rozpoczęcia pracy.

Pracownik najemny, niesamodzielna działalność zarobkowa, zatrudniony

Arbeitnehmer(in), nichtselbständig erwerbstätig

Wszystkie trzy określenia znaczą to samo: pracujesz u kogoś na umowę i dostajesz wynagrodzenie. W nowym formularzu to „zatrudniony/-a”. Zaznaczasz to przy umowie o pracę w Niemczech, przy minijobie oraz przy pracy w Polsce na umowę o pracę lub umowę zlecenie.

Samodzielna działalność zarobkowa

selbständig erwerbstätig, Selbständige(r)

Własna firma: niemiecki Gewerbe albo polska jednoosobowa działalność. Przy Gewerbe Familienkasse zwykle prosi o dowody, że działalność była faktycznie prowadzona. Zobacz: Kindergeld a Gewerbe, KRUS a Kindergeld.

Nie pracuje, poszukuje pracy

nicht erwerbstätig, arbeitsuchend

Gdy rodzic mieszkający z dziećmi w Polsce nie pracuje, a drugi pracuje w Niemczech, krajem pierwszeństwa są Niemcy i przysługuje pełne Kindergeld. Zobacz: pełne Kindergeld dla osób nieaktywnych zawodowo.

Przerwa w pracy

Erwerbstätigkeit unterbrochen

Formularz pyta o przerwy z powodu bezrobocia, choroby, macierzyństwa, wychowania dzieci albo wypadku przy pracy. Zasiłek chorobowy czy macierzyński zwykle nadal liczy się jak praca, dlatego wpisz przerwę z datami. Więcej: Kindergeld a przerwa w pracy.

Ubezpieczenie społeczne w Niemczech

sozialversichert (Renten-, Kranken-, Arbeitslosenversicherung)

Czy z pracy idą niemieckie składki. Przy umowie z niemieckim pracodawcą – tak. Gdy pracujesz w Niemczech, ale składki idą do ZUS, chodzi zwykle o oddelegowanie.

Oddelegowanie, pracownik oddelegowany, A1

Entsendung, entsandt

Pracownik polskiej firmy wysłany do pracy w Niemczech, ze składkami w Polsce i zaświadczeniem A1. Dla Familienkasse to praca w Polsce, więc krajem pierwszeństwa jest Polska. Zobacz: Kindergeld dla pracowników oddelegowanych, Kindergeld dla kierowców.

Renta, świadczenia zaopatrzeniowe

Rente, Versorgungsbezüge

Emerytury i renty – niemieckie i zagraniczne, także z ZUS lub KRUS. Wpływają na kraj pierwszeństwa. Emeryci mieszkający za granicą wypełniają odrębny załącznik KG 51R.

Świadczenia rodzinne za granicą

Familienleistungen im Ausland

Polskie 800 plus, zasiłek rodzinny i podobne świadczenia. Trzeba je podać, nawet jeśli wniosek dopiero złożyłeś. Niezgłoszone 800 plus to najczęstszy powód późniejszego żądania zwrotu Kindergeld.

Państwo właściwe, kraj pierwszeństwa

vorrangig zuständiger Staat

Gdy prawo do świadczeń rodzinnych powstaje w dwóch krajach UE, przepisy unijne ustalają, który płaci w pierwszej kolejności. Decyduje praca, potem emerytura, a na końcu miejsce zamieszkania dziecka. Drugi kraj płaci tylko różnicę – patrz kwota różnicy.

Nieograniczony i ograniczony obowiązek podatkowy

unbeschränkt / beschränkt einkommensteuerpflichtig

Nieograniczony obowiązek podatkowy ma osoba mieszkająca w Niemczech lub zwykle tam przebywająca (dłużej niż 6 miesięcy). Na wniosek może go uzyskać także ktoś, kto mieszka w Polsce, a prawie cały dochód ma z Niemiec. Wtedy Kindergeld przyznaje się według ustawy o podatku dochodowym (EStG).

Ograniczony obowiązek podatkowy oznacza, że płacisz w Niemczech podatek tylko od niemieckiego dochodu. To nie zamyka drogi do Kindergeld. Jeśli odprowadzasz niemieckie składki, wniosek może zostać rozpatrzony według ustawy o zasiłku na dziecko (BKGG). Ma to znaczenie przy odwołaniu – patrz odwołanie i sprzeciw.

Zaświadczenie pracodawcy KG 54

Wypełnia je zawsze pracodawca w Niemczech, nie pracownik. Familienkasse wymaga go, gdy jeden z rodziców pracuje w Niemczech lub u pracodawcy z siedzibą w Niemczech. Co robić, gdy pracodawca odmawia: pracodawca nie chce wystawić zaświadczenia. Ogólnie o dokumencie: Arbeitgeberbescheinigung.

Zatrudniony bez przerwy na czas nieokreślony / określony

ist ohne Unterbrechung seit … unbefristet / befristet bis … beschäftigt

Pracodawca zaznacza, czy umowa jest bezterminowa, terminowa (z datą końca), czy już się zakończyła („war … beschäftigt”). Przy umowie terminowej Familienkasse po jej końcu poprosi o nowe zaświadczenie.

Oddelegowany do zakładu za granicą

ist/war von uns in einen ausländischen Betrieb entsandt

Zaznacza się, gdy niemiecki pracodawca wysłał pracownika do pracy w innym kraju.

Regularny czas pracy, w tym praca zdalna

Arbeitszeit … Stunden pro Woche; davon im Homeoffice

Tygodniowa liczba godzin pracy. Od formularza z 2025 r. pracodawca podaje też, ile z tego to praca zdalna – ważne, gdy pracownik pracuje zdalnie z Polski.

Urlop macierzyński, urlop rodzicielski

Mutterschutz, Elternzeit bei fortbestehendem Arbeitsverhältnis

Okres ochrony macierzyństwa i urlop rodzicielski przy trwającej umowie. Na tym czasie umowa nadal trwa, więc dla Familienkasse to wciąż zatrudnienie.

Obowiązek ubezpieczenia w Bundesagentur für Arbeit

Versicherungspflichtverhältnis zur Bundesagentur für Arbeit

Czy pracownik płaci niemiecką składkę na ubezpieczenie od bezrobocia. Przy zwykłej umowie – tak. Przy minijobie i oddelegowaniu z Polski – nie.

Zaświadczenie z urzędu skarbowego zakładu pracy

Bescheinigung des Betriebsstättenfinanzamtes für den Lohnsteuerabzug

Zaświadczenie, które pracodawca dostaje z urzędu skarbowego, gdy pracownik nie mieszka w Niemczech (zwykle przy ograniczonym obowiązku podatkowym). Jeśli istnieje, pracodawca dołącza kopię.

Pełnoletnie dziecko – oświadczenie KG 5d

Od 18. urodzin dziecka Kindergeld nie przysługuje automatycznie. Familienkasse wysyła „Oświadczenie o sytuacji pełnoletniego dziecka” (Erklärung zu den Verhältnissen eines volljährigen Kindes, KG 5d), a Ty wskazujesz, która sytuacja dotyczy dziecka. Druk jest tylko po niemiecku. Więcej: Kindergeld po 18. roku życia.

Okres, za który składasz oświadczenie

für Zeiträume von … bis … / ab …

Wpisz okres, którego dotyczą informacje – np. od 18. urodzin albo od nowego roku szkolnego.

Dziecko mieszka w moim gospodarstwie domowym / czasowo w celu nauki

wohnt in meinem Haushalt / vorübergehend zu Ausbildungszwecken

Dziecko, które wyjechało na studia lub do internatu, nadal liczy się jako mieszkające z Tobą. Zaznacz „czasowo w celu nauki” i wpisz, gdzie mieszka.

Nie skończyło 21 lat i nie pracuje

hat das 21. Lebensjahr noch nicht vollendet, steht nicht in einem Beschäftigungsverhältnis

Dziecko do 21 lat bez pracy może dalej uprawniać do Kindergeld, jeśli jest zarejestrowane jako szukające pracy – w Niemczech w Agentur für Arbeit, w Polsce w urzędzie pracy. Minijob nie przeszkadza.

Brak miejsca nauki lub na studiach

mangels Ausbildungsplatz bzw. Studienplatz

Dziecko chce zacząć naukę zawodu lub studia, ale nie dostało jeszcze miejsca. Wpisujesz, jaką naukę planuje i od kiedy. Dowodem są np. odpowiedzi na podania o przyjęcie.

Dziecko jest w trakcie kształcenia

befindet sich in Ausbildung

Szkoła, nauka zawodu, studia, a także m.in. kurs językowy czy praktyka przygotowująca do zawodu. Podajesz cel zawodowy (Berufsziel), obecny etap kształcenia i liczbę godzin nauki tygodniowo.

Pierwsze kształcenie zawodowe, pierwsze studia

erstmalige Berufsausbildung, Erststudium

To kluczowe pojęcie. Dopóki dziecko nie ukończyło pierwszego zawodu lub studiów, może pracować bez limitu godzin. Po ukończeniu musi zaznaczyć, że już ma ukończony etap kształcenia, i wypełnić punkt 3 o pracy zarobkowej. Studia magisterskie po licencjacie zwykle liczą się jako część pierwszego kształcenia.

Czas przejściowy (maksymalnie cztery miesiące)

Übergangszeit von höchstens vier Monaten

Przerwa między dwoma etapami nauki, np. między maturą a studiami albo między szkołą a wolontariatem. Kindergeld przysługuje, jeśli przerwa nie przekracza 4 pełnych miesięcy.

Wolontariat, służba obywatelska

Freiwilligendienst (FSJ, FÖJ, Bundesfreiwilligendienst, Europejski Korpus Solidarności)

Uznane programy wolontariatu, także zagraniczne, liczą się jak kształcenie. Zwykły wolontariat w organizacji – nie.

Praca zarobkowa dziecka, w tym minijob

Erwerbstätigkeit (auch Minijob), regelmäßige wöchentliche Arbeitszeit

Wypełniasz tylko po ukończonym pierwszym kształceniu. Podajesz rodzaj pracy, pracodawcę i tygodniowy czas pracy, dołączasz umowę. Broszura Familienkasse rozróżnia:

• pracę zarobkową nieszkodzącą roszczeniu – do 20 godzin tygodniowo,
• pracę zarobkową szkodzącą roszczeniu – ponad 20 godzin tygodniowo,
• pracę o charakterze marginalnym (minijob) – do 603 euro miesięcznie, zawsze dopuszczalna.

Więcej: Kindergeld a praca dziecka.

Zaświadczenie ze szkoły, nauka zawodu, studia

Zaświadczenie ze szkoły

Schulbescheinigung zur Vorlage bei der Familienkasse (KG 5a)

Szkoła potwierdza, od kiedy dziecko się uczy, w której jest klasie i kiedy (przewidywalnie) skończy naukę. Zaznacza też, czy to nauka w pełnym wymiarze (Vollzeitunterricht), czy w niepełnym, z liczbą godzin. Polska szkoła może wystawić własne zaświadczenie lub podpisać druk; ważne, żeby zawierało te dane, pieczątkę i podpis.

Nauka w pełnym / niepełnym wymiarze

Vollzeitunterricht / Teilzeitunterricht mit … Stunden wöchentlich

Nauka w trybie dziennym to pełny wymiar. Przy szkołach zaocznych i weekendowych Familienkasse sprawdza, czy liczba godzin wystarczy, by uznać to za kształcenie.

Oświadczenie o nauce zawodu

Erklärung zum Ausbildungsverhältnis (KG 5b)

Dla dziecka, które uczy się zawodu w zakładzie pracy (np. w Niemczech w systemie dualnym). Zakład potwierdza datę rozpoczęcia, termin egzaminu końcowego (Abschlussprüfung), czy egzamin został zdany i czy uczeń został przejęty jako pracownik. Po zdaniu egzaminu kończy się pierwsze kształcenie zawodowe.

Oświadczenie o studiach

Erklärung zur Hochschulausbildung (KG 7e)

Dotyczy studiów. Ważne pojęcia:

• zaświadczenie o immatrykulacji (Immatrikulationsbescheinigung) – zaświadczenie z uczelni o statusie studenta na semestr zimowy lub letni,
• oficjalne pisemne powiadomienie o wyniku końcowym (offizielle schriftliche Unterrichtung über das Gesamtergebnis) – Kindergeld przysługuje do końca miesiąca, w którym student dostał wynik lub mógł go pobrać z systemu uczelni,
• przerwanie studiów (abgebrochen) – Kindergeld kończy się z końcem tego miesiąca,
• podjęcie pracy w pełnym wymiarze (Vollzeit-Erwerbstätigkeit).

Druk podpisują rodzic i pełnoletnie dziecko. Zobacz: Kindergeld dla studenta.

Oświadczenie o praktyce KG 10

Erklärung zum Praktikum eines volljährigen Kindes / Bescheinigung über ein Praktikum

Praktyka liczy się jako kształcenie, jeśli przygotowuje do konkretnego zawodu. Pierwszą stronę wypełnia rodzic, drugą miejsce praktyki. Rodzic zaznacza, czy praktyka:

• jest wymagana lub zalecana w programie nauki lub studiów (vorgeschrieben bzw. empfohlen) – trzeba to udokumentować,
• wynika z umowy lub przyrzeczenia przyjęcia w przyszłym miejscu nauki (Ausbildungszusage),
• nie jest ani wymagana, ani zalecana – trzeba dołączyć szczegółowy plan praktyki,
• służy orientacji zawodowej (Berufsorientierung) – także z planem praktyki.

Miejsce praktyki potwierdza, że to nie jest stosunek pracy (kein Arbeitsverhältnis), że praktykę prowadzi wykwalifikowany opiekun (fachkundige Aufsichtsperson) i że jest szczegółowy plan (detaillierter Ausbildungsplan). Jeśli planu nie ma, trzeba opisać, jakiej wiedzy i umiejętności uczy praktyka – inaczej Familienkasse jej nie uzna.

Dziecko bez miejsca nauki lub pracy, choroba

Oświadczenie dla pełnoletniego dziecka bez miejsca nauki lub pracy

Erklärung für ein volljähriges Kind ohne Ausbildungs- oder Arbeitsplatz (KG 11a)

Rodzic wskazuje, czy dziecko szuka miejsca w szkole, w zakładzie pracy, na studiach, czy szuka pracy. Druk podpisuje też dziecko i może wyrazić zgodę, by Familienkasse sama sprawdziła jego rejestrację. Drugą stronę wypełnia urząd pracy lub jobcenter. Gdy dziecko jest zarejestrowane w polskim urzędzie pracy, dołączasz zaświadczenie z tego urzędu.

• szukające miejsca nauki (ausbildungsplatzsuchend) – do 25 lat,
• szukające pracy (arbeitsuchend) – tylko do 21 lat,
• niezarejestrowane w żadnym urzędzie (bei keiner Stelle registriert) – zwykle oznacza brak prawa do Kindergeld.

Oświadczenie dla chorego dziecka

Erklärung für ein erkranktes Kind (KG 9a), Ärztliche Bescheinigung

Gdy pełnoletnie dziecko przerwało naukę lub szukanie pracy z powodu przejściowej choroby. Dziecko deklaruje, że po wyzdrowieniu wróci do nauki, będzie się ubiegać o miejsce albo zarejestruje się jako szukające pracy. Lekarz potwierdza, od kiedy trwa choroba i kiedy przewidywalnie się skończy. Broszura podaje, że przy chorobie w trakcie kształcenia Kindergeld przysługuje dalej, jeśli choroba nie trwa dłużej niż 6 miesięcy.

Dziecko z niepełnosprawnością KG 4e

Erklärung zu den Verhältnissen eines volljährigen Kindes mit Behinderung (KG 4e)

Na dziecko z niepełnosprawnością Kindergeld może przysługiwać bez ograniczenia wieku. Warunki: niepełnosprawność powstała przed 25. rokiem życia, a dziecko nie jest w stanie samo się utrzymać. Więcej: Kindergeld na niepełnosprawne dziecko.

Stopień niepełnosprawności

Grad der Behinderung (GdB)

Niemiecka skala od 20 do 100. Formularz pyta, czy GdB wynosi co najmniej 50, czy od 20 do 49. Przy polskim orzeczeniu dołącza się orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności z tłumaczeniem.

Zaświadczenie lekarskie

Ärztliches Gutachten/Attest (KG 4i)

Musi zawierać trzy elementy: wprost słowo „niepełnosprawność”, datę jej powstania oraz wpływ na zdolność do pracy. Zaświadczenia lekarskie są ważne najwyżej rok i trzeba je odnawiać.

Znak „H” – bezradny, stopień pielęgnacji 4 lub 5

Merkzeichen „H” (hilflos), Pflegegrad 4 oder 5

Oznaczenia, przy których Familienkasse z góry uznaje, że dziecko nie może się samo utrzymać. Podobnie przy pracy w warsztacie terapii zajęciowej (Werkstatt für Menschen mit Behinderung) czy pełnej rencie z tytułu niezdolności do pracy.

Własne środki dziecka, potrzeby dodatkowe

eigene Mittel, behinderungsbedingter Mehrbedarf (KG 4f)

Familienkasse porównuje dochody dziecka (pensja, renta, świadczenia) z jego potrzebami: kwotą podstawową – 12 348 euro rocznie – plus potrzebami dodatkowymi z powodu niepełnosprawności. Jeśli dochód jest niższy, Kindergeld przysługuje. Dochody wpisuje się na druku KG 4f.

Pobyt dziecka: w moim gospodarstwie, w mieszkaniu, w placówce

in meinem Haushalt / eigene Wohnung / vollstationäre Einrichtung

Gdzie mieszka dziecko. Przy pobycie w placówce podajesz nazwę, adres, kto płaci (Kostenträger) i czy rodzic dopłaca do pobytu.

Pokrewne świadczenia: Pflegegeld.

Zgłoszenie zmian KG 45

Veränderungsmitteilung (KG 45)

Podpisując wniosek, przyjmujesz obowiązek współdziałania (Mitwirkungspflicht): każdą zmianę ważną dla Kindergeld zgłaszasz bez zwłoki. Najczęściej:

• zmiana adresu (Änderung der Anschrift),
• zmiana konta (Änderung der Bankverbindung),
• zmiana pracy rodzica – nowa umowa, jej koniec, zasiłek (Änderung der Beschäftigung),
• zmiana stanu cywilnego i nazwiska,
• początek, koniec lub zmiana szkoły dziecka (Beginn / Ende der Ausbildung),
• praca dziecka powyżej 18 lat (Beschäftigung des Kindes),
• przyznanie 800 plus lub innych świadczeń w Polsce.

Na wezwanie Familienkasse przy kontroli trzeba odpowiedzieć w ciągu czterech tygodni. Wzór: KG 45 po polsku.

Pojęcia z broszury Familienkasse

Priorytetowy i podrzędny uprawniony

vorrangig / nachrangig Berechtigte(r)

Gdy kilka osób może pobierać Kindergeld na dziecko, pierwszeństwo ma ta, w której gospodarstwie dziecko mieszka. Osoba podrzędna dostaje świadczenie dopiero wtedy, gdy priorytetowa go nie pobiera.

Model zmienny

Wechselmodell

Dziecko mieszka na zmianę u matki i u ojca. Rodzice sami wskazują, kto pobiera Kindergeld; bez porozumienia rozstrzyga sąd rodzinny.

Odgałęzienie (wypłata na rzecz innej osoby)

Abzweigung (KG 11e)

Wypłata Kindergeld bezpośrednio dziecku lub osobie albo instytucji, która faktycznie utrzymuje dziecko, gdy uprawniony rodzic go nie utrzymuje. Ważne np., gdy ojciec pobiera Kindergeld, ale nie przekazuje go na dziecko – zobacz ojciec nie przekazuje Kindergeld.

Miejsce zamieszkania, miejsce stałego pobytu

Wohnsitz, gewöhnlicher Aufenthalt

Miejsce zamieszkania to miejsce, w którym się faktycznie mieszka. Stały pobyt to miejsce, w którym przebywa się dłużej niż sześć miesięcy bez przerwy.

Kwota różnicy, dodatek dyferencyjny

Unterschiedsbetrag, Differenzkindergeld

Gdy pierwszeństwo ma Polska, Niemcy dopłacają tylko różnicę między Kindergeld (259 euro na dziecko) a polskimi świadczeniami na to dziecko. Więcej: dodatek dyferencyjny, ile wynosi Kindergeld.

Kwota wolna na dziecko, test korzystności

Kinderfreibetrag, Günstigerprüfung

W rozliczeniu rocznym niemiecki urząd skarbowy sprawdza, co jest korzystniejsze: Kindergeld czy kwota wolna na dziecko. Zobacz: Kinderfreibetrag a Kindergeld.

Ochrona konta przed zajęciem, zajęcie Kindergeld

Pfändungsschutzkonto (KG 46), Pfändung

Kindergeld co do zasady nie podlega zajęciu za zwykłe długi. Familienkasse może jednak potrącać własne należności, np. zwrot nadpłaty – najwyżej do połowy miesięcznej kwoty.

Decyzje, odwołanie, zwrot

Decyzja, przyznanie

Bescheid, Festsetzung

Pismo, w którym Familienkasse przyznaje Kindergeld lub odmawia. Wstecz Kindergeld wypłaca się za najwyżej 6 ostatnich miesięcy przed złożeniem wniosku – zobacz Kindergeld ile wstecz.

Odwołanie i sprzeciw

Einspruch (EStG), Widerspruch (BKGG)

Broszura Familienkasse rozróżnia dwa środki. Odwołanie (Einspruch) składa się, gdy Kindergeld przyznano według ustawy podatkowej. Sprzeciw (Widerspruch) – gdy według ustawy o zasiłku na dziecko (BKGG). W obu przypadkach termin to miesiąc od otrzymania decyzji. Zobacz: jak napisać odwołanie do Familienkasse.

Skarga

Klage

Gdy odwołanie zostanie odrzucone, można złożyć skargę do sądu – przy Kindergeld z EStG do sądu finansowego. Zobacz: skarga do Finanzgericht.

Uchylenie, nadpłata, żądanie zwrotu

Aufhebung, Überzahlung, Erstattung, Rückforderungsbescheid

Familienkasse uchyla decyzję, gdy prawo do Kindergeld wygasło, a wypłacone w tym czasie pieniądze uznaje za nadpłatę. Decyzja o zwrocie podaje kwotę i termin – zwykle miesiąc. Zobacz: czy muszę zwracać Kindergeld, zwrot Kindergeld na raty.

Najczęstsze błędy przy formularzach

• Brak podpisu drugiego rodzica pod zgodą na ustalenie uprawnionego.
• Zaznaczenie „nie pracuje” u rodzica z umową zlecenie, w KRUS albo na zasiłku macierzyńskim – to wszystko liczy się jak praca.
• Opisanie tylko obecnej sytuacji, choć załącznik zagranica pyta o ostatnie pięć lat.
• Pominięcie 800 plus, bo „to polskie świadczenie”.
• „Pasierb” przy dziecku partnera bez ślubu.
• Brak KG 5d przy 18. urodzinach – Familienkasse wstrzymuje wypłatę i po kilku miesiącach może żądać zwrotu.
• Praktyka bez planu – bez szczegółowego planu Familienkasse jej nie uzna.
• Stare zaświadczenie lekarskie przy dziecku z niepełnosprawnością – ważne najwyżej rok.
• Dziecko po studiach pracuje ponad 20 godzin tygodniowo i nikt tego nie zgłosił.