Familienkasse – co to jest i która jest właściwa dla Ciebie

Familienkasse to niemiecka kasa rodzinna, czyli urząd, który przyznaje i wypłaca Kindergeld. Nie jest to samo świadczenie, tylko instytucja, do której składasz wniosek i która wydaje decyzje. Problem w tym, że kas jest kilkanaście, a wniosek trafia do jednej konkretnej. Jeśli ty, drugi rodzic albo dziecko mieszkacie w Polsce, sprawa zwykle idzie inną drogą niż u rodziny mieszkającej w całości w Niemczech.

Familienkasse co to jest i jak działa

Familienkasse należy do Bundesagentur für Arbeit (BA), czyli niemieckiej agencji pracy. Centralnie kieruje nimi Familienkasse Direktion z siedzibą w Norymberdze. Decyzje o Kindergeld wydają jednak regionalne kasy. BA opisuje swoją strukturę jako Direktion i 15 regionalnych kas. W publicznym zestawieniu, z którego korzystamy, jest ich 14 i właśnie je znajdziesz poniżej.

Osobno działa Familienkasse für den öffentlichen Dienst. Przy pracownikach służby publicznej jej zadania zwykle wykonuje dział płac lub uposażeń pracodawcy, a nie kasa regionalna BA.

Kasa sprawdza, komu świadczenie przysługuje, od kiedy i w jakiej wysokości. Wydaje decyzje, żąda dokumentów, a gdy trzeba, cofa świadczenie i żąda zwrotu. W sprawach z Polską wymienia też dane z polskimi instytucjami, co bywa najwolniejszym etapem.

Która Familienkasse jest właściwa: dwa tory

To najczęstsze pytanie rodzin: do jakiej Familienkasse wysłać wniosek? Z naszej praktyki wynikają dwa tory.

Tor A: Polska w sprawie

Jeśli wnioskodawca, drugi rodzic albo dziecko mieszka w Polsce, właściwa jest Familienkasse Sachsen. Dlatego rodzina z Opola, której ojciec pracuje w Monachium, składa wniosek nie w Bawarii, tylko w Chemnitz. Wszystko o tej kasie: Familienkasse Sachsen.

Tor B: cała rodzina w Niemczech

Gdy wszyscy mieszkacie w Niemczech, wniosek trafia do lokalnej kasy według miejsca zamieszkania. Wybierz swój region z listy niżej.

Pułapka przeprowadzki

Przeprowadzka z Polski do Niemiec albo powrót dziecka do Polski przenosi sprawę między kasami. Stara kasa zostaje z częścią dokumentów, nowa zaczyna od zera, a terminy biegną dalej. Opisujemy to osobno w tekście zmiana Familienkasse po przeprowadzce.

Lista 14 Familienkassen z siedzibami

Wybierz kasę właściwą dla swojego regionu. Przy każdej podajemy siedzibę i kilka miast, w których działa.

• Familienkasse Baden-Württemberg Ostsiedziba: Stuttgart; m.in. Göppingen, Ludwigsburg, Ulm
• Familienkasse Baden-Württemberg Westsiedziba: Karlsruhe; m.in. Freiburg, Heidelberg, Offenburg
• Familienkasse Bayern Nordsiedziba: Norymberga; m.in. Ansbach, Hof, Schweinfurt
• Familienkasse Bayern Südsiedziba: Ratyzbona; m.in. Augsburg, Ingolstadt, Passau
• Familienkasse Berlin-Brandenburgsiedziba: Poczdam; m.in. Berlin, Cottbus, Frankfurt (Oder)
• Familienkasse Hessensiedziba: Kassel; m.in. Frankfurt nad Menem, Wiesbaden, Darmstadt
• Familienkasse Niedersachsen-Bremensiedziba: Hanower; m.in. Bremen, Oldenburg, Osnabrück
• Familienkasse Nordsiedziba: Hamburg; m.in. Rostock, Schwerin, Flensburg
• Familienkasse Nordrhein-Westfalen Nordsiedziba: Bochum; m.in. Essen, Recklinghausen, Wesel
• Familienkasse Nordrhein-Westfalen Ostsiedziba: Dortmund; m.in. Bielefeld, Siegen, Iserlohn
• Familienkasse Nordrhein-Westfalen Westsiedziba: Kolonia; m.in. Düsseldorf, Bonn, Aachen
• Familienkasse Rheinland-Pfalz–Saarlandsiedziba: Moguncja; m.in. Koblenz, Trier, Saarbrücken
• Familienkasse Sachsensiedziba: Chemnitz; m.in. Bautzen, Leipzig, Plauen
• Familienkasse Sachsen-Anhalt–Thüringensiedziba: Halle; m.in. Erfurt, Magdeburg, Jena

Pełną listę urzędów BA sprawdzisz w opisie Familienkasse na stronie BA. Nie wiesz, jak się z kasą skontaktować? Zobacz: kontakt z Familienkasse po polsku.

Problemy z Familienkasse: mapa tematów

Najczęstsze kłopoty rodzin zebraliśmy w jednym miejscu: problemy z Kindergeld. Poniżej szybka mapa według sytuacji.

Decyzja i odwołanie

• Przyszła odmowa: negatywna decyzja Familienkasse.
• Termin biegnie: jak napisać odwołanie do Familienkasse.
• Kasa nie zajmuje się sprawą: ponaglenie do Familienkasse oraz skarga na bezczynność.

Sąd, nadzór i odszkodowanie

• Spór przed sądem: skarga do Finanzgericht, a przy wątpliwościach Finanzgericht czy Sozialgericht.
• Skarga na urząd: skarga na Familienkasse do BZSt.
• Szkoda z winy urzędu: odszkodowanie od Familienkasse.

Zwrot, wstrzymanie i kontrola

• Żądanie zwrotu: Familienkasse chce zwrotu Kindergeld, Inkasso-Service Familienkasse i Mahnung, czyli wezwanie do zapłaty.
• Wypłata stanęła: kiedy wstrzymany jest Kindergeld.
• Kasa przysłała formularz: ankieta do sprawdzania prawa do Kindergeld.

Dokumenty i Polska

• Kasa mówi, że nic nie dostała: Familienkasse nie otrzymała dokumentów.
• Kasa czeka na dane z Polski: Familienkasse czeka na odpowiedź z Polski.

Adresy w Saksonii

• Dokąd wysłać pismo: adres Familienkasse w Chemnitz.
• Najbliżej polskiej granicy: Familienkasse w Bautzen.

Familienkasse po polsku: czy da się załatwić sprawę

Szukasz Familienkasse po polsku? Część informacji i formularzy BA bywa dostępna w polskiej wersji, ale korespondencja w twojej sprawie przychodzi po niemiecku. To w niej biegną terminy, także termin na sprzeciw. Pismo z kasy czytaj więc od razu, najlepiej z kimś, kto zna niemieckie procedury. Pomaga też słownik Kindergeld, a o kontaktach z urzędem piszemy w tekście pismo do Familienkasse.

Familienkasse w Niemczech: czego możesz się spodziewać

Kasa działa według procedury i rzadko szuka rozwiązania za rodzinę. Wymaga kompletnych dokumentów, pilnuje terminów i oczekuje, że zgłosisz każdą zmianę: nową pracę, przeprowadzkę, koniec nauki dziecka. Brak zgłoszenia często kończy się żądaniem zwrotu po latach (zobacz: nie zgłosiłem zmiany do Familienkasse).

Przy rodzinach z Polską dochodzi czekanie na dane z drugiego państwa. Dlatego nawet prosta sprawa potrafi trwać miesiącami. Jeśli wniosek stoi, zacznij od sprawdzenia, na co dokładnie czeka kasa: jak sprawdzić status Kindergeld.

Wstecz tylko 6 miesięcy? Nie zawsze

Kasa często odpowiada, że wypłaci Kindergeld najwyżej za 6 miesięcy przed wnioskiem (§ 70 EStG). Naszym zdaniem limit bywa stosowany zbyt rygorystycznie – w sprawach transgranicznych często da się odzyskać więcej, nawet za dłuższy okres. Każdą taką sprawę oceniamy indywidualnie. Szczegóły: Kindergeld, ile wstecz.

Kindergeld a Familienkasse: jaka różnica

Kindergeld to świadczenie na dziecko, czyli pieniądze. Familienkasse to urząd, który o nim decyduje. Dlatego pytanie „ile mi się należy” jest o świadczeniu, a „gdzie to załatwić i kto zwleka” o urzędzie.

Gdy Familienkasse żąda zwrotu, bo „płacić miała Polska”

Zdarza się, że kasa cofa Kindergeld za okres, w którym pierwszeństwo miała Polska, i żąda zwrotu. Nie płać od razu – najpierw prześlij nam pismo, a ocenimy je bezpłatnie. Od czerwca 2022 r. ZUS wypłaca 800 plus praktycznie wszystkim rodzinom z dzieckiem w Polsce, także gdy rodzic pracuje za granicą. Za ten sam okres często da się więc odzyskać 500 lub 800 plus, a okresy wstecz rozstrzyga wojewoda.

Więcej: zwrot Kindergeld a 500 plus.

Najczęściej zadawane pytania o Familienkasse

Familienkasse co to jest?

Familienkasse to niemiecka kasa rodzinna, która przyznaje i wypłaca Kindergeld. Prowadzi ją Bundesagentur für Arbeit, a decyzje wydają regionalne kasy. To urząd, nie samo świadczenie.

Która Familienkasse jest dla mnie właściwa?

Jeśli ty, drugi rodzic albo dziecko mieszkacie w Polsce, właściwa jest zwykle Familienkasse Sachsen w Chemnitz. Gdy cała rodzina mieszka w Niemczech, właściwa jest lokalna kasa według miejsca zamieszkania.

Do jakiej Familienkasse wysłać wniosek o Kindergeld?

Zależy od tego, gdzie mieszka rodzina. Przy polskim adresie w sprawie wniosek trafia do Familienkasse Sachsen, a przy rodzinie mieszkającej w całości w Niemczech do kasy z twojego regionu. Pomyłka zwykle nie unieważnia wniosku, ale potrafi opóźnić sprawę.

Czy Familienkasse jest po polsku?

Nie w pełni. Część informacji i formularzy Bundesagentur für Arbeit bywa dostępna po polsku, ale decyzje i wezwania przychodzą po niemiecku i to w nich biegną terminy. Dlatego każde pismo warto przeczytać od razu.

Czy Familienkasse zawsze płaci tylko 6 miesięcy wstecz?

Nie zawsze. Kasa często stosuje limit z § 70 EStG bardzo rygorystycznie, ale w sprawach transgranicznych często da się odzyskać więcej. Nie zakładaj z góry, że starsze miesiące przepadły.

Ile jest Familienkassen w Niemczech?

Bundesagentur für Arbeit opisuje swoją strukturę jako Direktion w Norymberdze i 15 regionalnych kas. Na tej stronie podajemy 14 kas z publicznie dostępnego zestawienia. Aktualne dane sprawdzisz w wyszukiwarce urzędów BA.